Borstvoeding en de Ramadan: 5 verrassende inzichten uit de wetenschap en traditie

Voor veel islamitische moeders voelt de heilige maand Ramadan als een emotioneel en spiritueel kruispunt. De oprechte wens om deel te nemen aan de traditie van siyam (vasten) botst vaak met een fundamentele moederlijke zorg: heeft het onthouden van eten en drinken van zonsopgang tot zonsondergang invloed op het "vloeibare goud" voor mijn baby?.

Of borstvoeding en vasten veilig kunnen samengaan is een vraag van zowel "biologische efficiëntie" als religieuze traditie. Recent onderzoek uit Turkije, Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten, gecombineerd met een blik op de islamitische wetgeving, biedt geruststellende gegevens en praktische nuances om deze heilige maand te navigeren.

1. De bijzondere veerkracht van moedermelk

Een belangrijk inzicht uit de lactatiewetenschap is dat het lichaam de voedingsbehoeften van de baby voorrang geeft, zelfs tijdens tijdelijke caloriebeperking. Verschillende onderzoeken hebben de macronutriënten in moedermelk tijdens de Ramadan nauwkeurig geanalyseerd.

Zelfs bij vastenperiodes van 11 tot 18 uur blijven de gehaltes aan energie, eiwitten, koolhydraten en vetten in de moedermelk opmerkelijk stabiel. Hoewel de samenstelling deels afhangt van wat de moeder eet, gebruikt het lichaam eigen reserves om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van de melk niet wankelt.

"Het religieuze vasten van moeders heeft geen invloed op het energie- en macronutriëntengehalte van moedermelk. Bovendien lijkt vasten geen invloed te hebben op het gewicht van moeders en baby's." — Başıbüyük et al., 2023

2. De "Rukhsa": De wettelijke vrijstelling

De islamitische wetgeving biedt een specifieke vrijstelling, bekend als rukhsa. Dit betekent dat een verplichte handeling (het vasten) opzij mag worden gezet bij noodzaak. Voor een borstvoedende moeder valt dit onder de beoordeling van "ziekte" of gezondheidsrisico.

Verschillende islamitische stromingen zijn het erover eens: als een moeder vreest voor schade aan haarzelf of haar kind—zoals uitputting, ziekte of een te sterke terugloop van melk—is ze vrijgesteld van vasten. Het welzijn van kind en moeder heeft religieuze prioriteit.

3. Waarom de ene moeder wel vast en de andere niet

Wie kiest er uiteindelijk voor om te vasten tijdens de borstvoeding? Gegevens uit Egypte en Saudi-Arabië laten zien dat de beslissing vaak wordt beïnvloed door opleiding en religiositeit. In de Egyptische studie vastte maar liefst 83,7% van de moeders.

Uit de cijfers blijkt:

• Opleiding: Moeders met een universitaire of hogere opleiding vasten vaker (bijna 5 keer meer kans).

• Religiositeit: Vrouwen met een sterke persoonlijke geloofsovertuiging kiezen vaker voor het vasten.

• Werkstatus: Niet-werkende moeders en huisvrouwen vasten vaker (85,5%), waarschijnlijk omdat zij de fysieke en mentale stress van een baan overdag kunnen vermijden.

4. Baby’s blijven goed groeien

Misschien wel het meest geruststellende nieuws voor jou als mama is dat vasten de groei van je baby niet negatief lijkt te beïnvloeden. Hoewel sommige moeders het gevoel hebben dat hun melkproductie daalt, laten objectieve gegevens zien dat baby's gewoon doorgroeien.

In de Turkse studie uit 2023 ontdekten onderzoekers zelfs dat de baby's van vastende moeders gemiddeld 890,5 gramaankwamen tijdens de studieperiode, tegenover 790,4 gram in de groep die niet vastte. Zolang een moeder 's nachts voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt, zorgt het biologische vangnet ervoor dat de baby niets tekortkomt.

5. De "verborgen" verschuiving in het dieet

Dat de moedermelk zo stabiel blijft, komt waarschijnlijk door een slimme verschuiving in de kwaliteit van wat moeders eten tijdens de uren dat ze niet vasten. In plaats van simpelweg "meer" te eten 's nachts, laten de cijfers zien dat moeders vaak "beter" gaan eten.

Fastende moeders bleken een aanzienlijk hogere inname te hebben van specifieke voedingsstoffen zoals gezonde vetten (lipiden), natrium, jodium, chloride en omega-3 vetzuren vergeleken met de groep die niet vastte. Dit wijst erop dat de kwaliteit van de Iftar en Suhoor maaltijden de drijvende kracht is achter de veerkracht van de melk.

Conclusie: Een bewuste balans

De combinatie van moderne wetenschap en oude traditie wijst op een pad van keuzevrijheid in plaats van beperking. Voor een gezonde vrouw bevestigen de gegevens dat borstvoeding tijdens de Ramadan over het algemeen veilig is en de groei van de baby niet in gevaar brengt.

Tegelijkertijd bestaat de rukhsa niet voor niets als vangnet. Het is een krachtig recht om de gezondheid en vitaliteit van zowel de huidige als de volgende generatie te waarborgen.

Heb je hier vragen of zorgen over? Plan dan een consultatie bij een van onze lactatiekundigen!

Maak een afspraak